“Ik leef altijd twee levens, het deel dat ik verberg eet me op”. Veel duidelijker kan het niet worden samengevat. Een queer jongen die zijn hele leven zijn identiteit heeft moeten verbergen vertelt over hoe ingewikkeld het is. In het eigen land niet mogen zijn wie hij is en hier moet het opeens op tafel in het asielgesprek. En dan in het kamp wonen in een huis met 8 andere mannen waarvan hij niet weet hoe zij tegen mensen als hij aankijken.
Wat feiten. De lgbt mensen in het kamp zijn de mensen die het meeste kans lopen getraumatiseerd te zijn, hebben bijna allemaal seksueel geweld meegemaakt, velen zijn gemarteld en slachtoffer geworden van mensenhandel en hebben allemaal een leven waarin ze niet konden laten zien wie ze zijn achter de rug. Maar ze worden niet erkend als extra kwetsbaar. Dat betekent dat er in het kamp geen safe-houses zijn en er geen extra bescherming is. Om een idee te geven: de percentages van het mee hebben gemaakt van seksueel geweld tegen homo mannen liggen 3 keer hoger dan van andere mensen.
Omdat ze allemaal uit landen komen waar lgbt zijn gecriminaliseerd is is het voor hen vaak moeilijk te geloven dat het in Griekenland legaal is. Als je een leven lang bang hebt moeten zijn voor de staat, de politie en uberhaupt andere mensen is het ingewikkeld hier dan opeens het vertrouwen te vinden om hier open over te praten. “I have always felt it is not ok to talk about it. That is dangerous” Maar hier aangekomen moet het wel anders krijg je, zeker als je komt uit een zgn “safe country” zeker geen status als vluchteling. Een safe country is een land dat niet in het rijtje van zgn gevaarlijke landen staat, en waar je een heel sterk en persoonlijk verhaal voor moet hebben om toch een status te krijgen. En juist voor mensen die zo sterk eigenlijk onzichtbaar hebben moeten zijn, is laten wie ze werkelijk zijn ongelofelijk moeilijk. “Een meneer vertelde dat hij pas hier ontdekte dat hij niet de enige ter wereld was die homo is”
Maar daar houden de problemen niet mee op. In een soort container belanden met 8 andere mensen is voor iedereen een probleem. Ik kreeg er gisteren een glimp van te zien. De “huisjes”, soort containers, zijn donker, kaal, verre van schoon en veel te klein voor 8 of meer mensen die elkaar niet kennen. Stel je even voor dat je uit Nederland moet vluchten, je belandt in een kamp, wordt in een container met 7 onbekenden gestopt, het is koud en vies, er is te weinig eten, je hebt geen geld, en je bent overgeleverd aan een systeem dat je niet als mens ziet. Je kunt elke dag worden verplaatst, je moet wachten en hebt geen idee wanneer er iets gebeurt. Dat is voor iedereen al genoeg om depressief van te worden. Tel daarbij op dat je een enorme en gevaarlijke reis achter de rug hebt. Dat daarvoor ook van alles is gebeurd en je komt dan in container terecht waar je niet voor wie je bent kan en durft uit te komen.
Maaike en ik dromen van een safe house voor deze groep. “Als ze in de stad wonen, eindelijk een ruimte hebben waar ze tot zichzelf kunnen komen, dat verandert alles”. Omdat niemand zich zou moeten hoeven verdedigen tegen de gedachte dat ze een monster zijn.
Is er geweld in het kamp tegen hen? Ja, zoals in elke situatie waar te veel mensen in een te kleine ruimte in een uitzichtloze situatie bij elkaar zitten lopen ook hier de spanningen wel eens op. En de ene groep is daarin meer kwetsbaar dan de andere. Dat betekent niet dat alle mensen homofoob zijn. Dat betekent ook niet dat iedereen gewelddadig of crimineel is. Het is eerder een wonder dat in situaties als deze niet veel meer geweld is. Dat mensen die desparaat zijn omdat hun procedure zo lang duurt niet allemaal aan zelfverminking doen, of uit frustratie dingen gaan doen die niet verstandig zijn. Het valt me steeds op hoe vriendelijk mensen zijn. Hoe je door het kamp kunt lopen en eigenlijk met zijn allen de schijn van beschaving ophoudt. Simpelweg omdat het anders niet uit te houden is. Je kunt niet elke seconde denken “oh wat erg” of uitzoomen naar de vluchtelingen problematiek op wereldschaal, want dan slaat de verlamming toe. En dus zie je hoe en de bewoners van het kamp en de organisaties er het beste van proberen te maken. En laat er geen misverstand over bestaan : dat beste is helemaal niet goed.
Dit zijn de randen van de beschaving, hier houdt het op In een situatie die niets meer met beschaving van doen heeft zie je ook hier hoe mensen ondanks alles zelf de beschaving hoog houden. En telkens weer vind ik dat een enorm wonder. En telkens weer laat het zien dat we mensen op de vlucht niet moeten zien als alleen maar zielig, als één dimensionaal in identiteit, maar gewoon als mens. Die recht heeft op een plek in de zon, net als jij en ik.
Fenix – Humanitarian Legal Aid
Haella Stichting
Maaike Vledder (she/her)