Tag menselijkheid

Rob en collega’s

De afgelopen twee weken was ik in Griekenland. Op bezoek bij onze partnerorganisaties die de laatste glimpen van menselijkheid laten zien in een wereld die voor mensen op de vlucht dat niet meer is, niet meer menselijk.

Nu heb ik in mijn leven veel ellende gezien op deze wereld. Wat dit anders maakt is dat ik inwoner ben van een land die deze ellende ondersteunt. Die dat goed vindt.

Want nee, Rob, het gaat niet om een enkel geval waar het fout gaat. Systematisch worden mensenrechten geschonden. Een zin in een beleidsnota dat dat niet mag betekent niet dat het niet gebeurt. Want het gebeurt wel. En op grote schaal.

Ik zou je het liefst mee willen nemen op mijn volgende reis. Dan gaan we praten met de jongen die moest vluchten uit zijn land, een helse tocht met verschrikkelijke ervaringen maakte, de zee overstak. Bij aankomst wilde de Griekse kustwacht de boot terug de zee in duwen. (dat gebeurt op zeer grote schaal, het bewijs is er te over, kun je Griekenland daar eens op aanspreken?). De jongen hield een baby omhoog die ook op de boot was en zei : Niet doen!  Ze deden het niet maar arresteerden hem en riepen dat hij een smokkelaar was. Dat is hij niet. Duizenden mensen zitten in Griekenland gevangen op beschuldiging van mensensmokkel die dat helemaal niet zijn. (kun je de Griekse overheid daar ook op aanspreken).

Dan gaan we ook proberen te gaan praten met de mensen die eergisteren nacht in een van de kampen op de eilanden van hun bed werden gelicht door de politie en gearresteerd. Hun aanvraag was voor de tweede keer afgewezen. Ze kunnen nu twee jaar in de gevangenis worden gehouden. Terwijl hun termijn nog helemaal niet verstreken was.

En we gaan op bezoek bij de organisaties die zich inzetten voor mentale gezondheid. Want 50% van de mensen die daar komen hebben suicidale gedachten.  Vreselijke dingen meemaken en dan niet welkom zijn en in een vies kamp worden gestopt en dan wachten, er zit een grens aan wat mensen aankunnen.

Ik kan je vermoeien met een essay over de juridische, staatsrechtelijke en feitelijke dwalingen waarmee het debat over migratie wordt gevoerd. Over cijfers die niet kloppen, maar vooral over het liegen dat maar doorgaat en waarmee onmenselijke maatregelen worden gelegitimeerd.

Dat doe ik niet. Ik doe een beroep op jouw menselijkheid. Er gebeuren dingen aan de randen van Europa die het daglicht niet verdragen. Kinderen die aankomen op de kust van Griekeland en naakt in een rubberboot de zee worden opgezet. Gemaskerde mannen die boten terugduwen of laten zinken.  Straffeloos.

Zeggen dat mensenrechten moeten worden gerespecteerd maar niemand ter verantwoording roepen, het terzijde schuiven van kilometers bewijs, ik kan en wil dat niet begrijpen. Ooit waren we we een land waar mensenrechten hoog in het vaandel stond, waar we ons internationaal voor inzetten. Nu doen we mee aan de Europese wedstrijd wie het meest akelige asielbeleid kan maken.

Ga een keer met ons mee en luister.

Rob Jetten

“Ieder jaar verdrinken er meer mensen bij het oversteken van het Kanaal. In 2024 net zo veel als in de zes jaar daarvoor samen”

We zijn in Calais. Een stad met 76.000 inwoners en 1200 politiemensen. Een stad waar iedere 48 uur een krankzinnige politie overmacht de plekken waar mensen slapen vernielt.
Pesten is dat. Kwaadaardig treiteren. Verontmenselijken. Rot op, ga weg.

Een stad waar iedereen zonder papieren dakloos is. Een stad waar mensen hoop verliezen.

Aan het eind van de middag staan we op een groot terrein. Er wordt gevoetbald. Twee jongens zitten naast de watertank, die net door de organisatie waarmee we hier zijn bij gevuld is, en wassen hun schoenen. Twee jongens kijken naar het voetballen. Aron trapt een balletje met Gabriel. Die is zo jong dat het pijn doet. Op het terrein staat een enorme keet, daarin staan tenten en slapen 400 mensen.

De was wappert aan het prikkeldraad. Een wrang beeld van hoop en wanhoop in één.

Alles wat je hier ziet is een gelaagde werkelijkheid. Dingen zien, weten wat je niet ziet, en waar je voelt dat als je je verplaatst in die jongen wiens ogen oplichten als hij met een veel te zachte bal voetbalt je dingen voelt die je helemaal niet wil voelen, te veel gehoord, gezien, meegemaakt. Nog zo jong, jonger dan mijn eigen jongens.

Het blijft raar, overdag in deze gekte rondlopen,  dat gaat best. Maar dan s avonds  in de hotelkamer daalt het besef in wat ik eigenlijk gezien heb.  En dan denk ik aan 95 amorele kamerleden en 1200 politiemannen die zinloos vernielen, en deze jongens die gewoon mens zijn net als jij en ik maar hier veroordeeld zijn tot leven tussen de troep, tot nergens welkom zijn.

Stel je eens voor hoe dat moet voelen.

De wereld is stuk. Ik kan het niet anders benoemen. Als we overal niks beters kunnen verzinnen dan mensen wegmeppen, boten lek steken, ja dat gebeurt hier ook, sterker nog hier mag dat (in shallow water), keihard iedere 48 uur hun spullen vernietigen, het is onmenselijk. En het wordt alleen maar erger.

Normaal zou ik nu een lofrede beginnen op de organisaties hier. En die verdienen dat ook, want  wat een lef en moed om hier tegen de klippen op mensen te voorzien van water, eten, electra, kleren, omdat ze dat anders NIET hebben.

Maar vandaag loopt walgelijke Nederlandse wetgeving parallel aan walgelijke Franse realiteit. Dat maakt onuitsprekelijk verdrietig.

Het is onaanvaardbaar.
Punt.

Lianne Engelkes Manou Zonderland 🌎🌍🌏 Aron Bosman Dirk Kome Bart Driessen Haella Stichting Fred Foundation

Ik wilde vannacht een post schrijven dat grenzen dicht gelijk staat aan moord. Wat ook zo is, al is het een ongemakkelijke waarheid. Dat grenzen dicht het verlies is van elke humaniteit. Dat grenzen dicht onmenselijk is. Maar het hoeft niet meer. Niet vandaag.

Moge de komende maanden de roep om humaniteit en rechten zo hard klinken dat geen partij zich meer op deze manier uit spreekt en beweert dat de problemen in Nederland de schuld zijn van een handjevol mensen op de vlucht voor oorlog en geweld. Want dat zijn die asielzoekers. Nog geen 40.000 per jaar. Zij zijn niet schuldig. De mensen die hen de schuld geven wel, aan zondebokken zoeken, aan weglopen voor echte problemen, aan propageren dat wij beter zijn, meer rechten hebben, omdat we toevallig hier geboren zijn.

Sinds ik terug ben uit Lesbos heb ik veel mensen gesproken en ook toegesproken op diverse bijeenkomsten. Ik vind dat belangrijk en ook fijn om verhalen te vertellen en wat ik zie te delen.

Wat ik dan vaak zie is de grote moedeloosheid en het verdriet van mensen over wat er gaande is. En of ik nou vertel over de hel aan de randen van Europa of over kleine projecten in Nederland, er klinkt vaak: ik wist dit niet. Niet dat dit gaande is. En niet hoe groot de problemen zijn. Maar ook niet hoeveel mensen zich dat aantrekken en iets gaan doen.

Het is een soort oefenen in de kunst van niet moedeloos worden. Want moedeloos leidt tot hulpeloos tot apathie.

Waar haal jij je hoop vandaan en wat moeten we doen om de hoop vast te houden? Die vraag krijg ik steeds vaker en het lijkt met de week prangender te worden.

Er is geen standaard antwoord. Maar er zijn wel dingen waarvan ik geleerd heb dat ze helpen.

1. Kijk naar wat er wél gebeurt. Al die mensen die gaan doen.Waar dan ook, hoe dan ook. Het zijn er echt zo ontzettend veel!

2. Draag financieel bij aan initiatieven op plekken waar nu nood is. Nu is het moment. Geef aan de laatste clubs in Gaza, geef aan organisaties die menselijkheid proberen te bewaren in de hel langs de randen van Europa, steun het kleine buurt initiatief dat mensen helpt die door niemand worden gezien.etc. En vertrouw ze.

3. Verdrink niet in uitzoomen naar grote onoplosbare systemische problemen waarvan je het gevoel hebt dat je er niks aan kan doen. Kijk naar nu, nu kun je iets doen, heel klein of misschien toch groot. Het mag in kleine stappen. Dat is altijd meer dan niets.

4. Laat je informeren. Ook als je het nieuws niet meer aan kunt zien. Al is het maar op één onderwerp dat het dichtst aan je hart ligt.

5. Sluit je aan bij de mensen die al iets doen. Dat voelt veel minder alleen. Er zijn zoveel mensen die al begonnen zijn, overal zijn mensen nodig. Zelfs als je weinig tijd hebt, er is altijd wel iets dat je kunt doen

6. Teken petities, loop morgen mee met de Rode lijn in Den Haag en volgende week met de Straat op! in Amsterdam. En al verandert het niet morgen de toestand in de wereld, het verandert wel je moed en je hoop, je bent niet alleen en we laten mensen zien dat het ons wel degelijk kan schelen. Morele steun is soms nog belangrijker dan financiele. Bij beide demonstraties zijn mensen van Haella, wil je niet in je uppie lopen, laat even weten dan maken we een verzamelpunt.

7. Zorg voor elkaar en voor jezelf. Deel je verdriet en frustratie en deel je hoop. Telkens weer. Je bent niet alleen, echt niet.

Bij alle verhalen over onrecht en tekort, verdriet en machteloosheid, hoort ook dat over het wonderlijke wezen van dit eiland.

Hier op dit eiland, dat blijft raar, heeft het cynisme en de somberheid die als grauwe sluier over de wereld lijkt gevallen geen vat gehad. Er zijn redenen genoeg geweest om dat wel te doen, maar toch, nee.

Ik zie het bij mijn Griekse winkel vriendjes, ze slepen met elkaars spullen als het druk is, kletsen en roken op een terras als dat niet zo is en roddelen over iedereen (inmiddels ook over mij, ik kan nu niks meer doen of iemand heeft me gezien en dat gedeeld), maar intussen worden Litza en George getroost in hun eindeloze verdriet over de dood van hun dochter. De kapper gisteren wiens pin het niet deed en zei: oh kom het maar een keer brengen. En de Griekse restaurant meneer, die eruit ziet als een piraat en waar ik elke maandag de vis eet, die hij uitkiest, zegt bij hetzelfde pin probleem, met grote lach, oh laat maar zitten. Mind you, ik was de enige klant.
Bij de mensen van de Griekse organisatie Sini Parxi die mensen uit het kamp en Grieken samenbrengen in een voormalige ouzerie, zorgen voor ontbijt en voedselpakketten, en voor avonden met poezie in 20 talen. De sfeer van welkom! Wie en wat je ook bent. Dat is dit eiland ook!

Ik zal, vrees ik, vaak starend uit mijn raam bij Haella verlangen naar dit simpele, vrolijke en uitbundige en de ‘we leven vandaag en maken er iets moois van’  sfeer.  Dat wat je op andere plekken van groot verdriet, dat ooit was, ook ziet. Als je weet hoe stuk het kan, grijp het leven dan bij de klauwen, lurven, of wat ook, want morgen kan het over zijn. We klungelen allemaal, dan kunnen we maar beter samen klungelen.

Op dit eiland zien we de uitwas van groot en onverteerbaar onrecht. We zien mensen die daar met hart en ziel iets aan willen doen. En op dit eiland  leert wie dat wil en durft vertragen, tijd nemen, vriendelijk zijn, en leven in het hier en nu.

En zo neem ik twee dingen mee. Nog meer gesterkt in mijn missie de hele wereld te vertellen dat wat hier en op Samos  en nog zoveel meer plekken gebeurt dat dat niet kan, niet mag en we uit alle macht die mensen moeten ondersteunen die daar wat aan doen.

En dat het aan ons is om plekken te vinden, te maken en te zijn waar vriendelijkheid en vertrouwen begin en eindpunt zijn. Simpel maar essentieel. Liefdevol samen klungelen, zodat de wereld net iets beter toeven wordt. We zijn niet verdoemd, het is niet hopeloos en afgelopen. Als we er zelf maar iets aan doen. Hoe klein ook. Hoe wankel wellicht soms. Maar toch.

Als ik iets mee naar huis neem over een paar weken is het weer, nog een keer, nog dieper het besef van de veerkracht, de resilience van mensen. Daarmee moet je altijd oppassen omdat het niet aangaat om mensen bij wie dat gebroken is dan buiten spel te zetten. Maar ik bedoel: mijn ontzag voor mensen, waar Europa niet op zit te wachten maar die wel een gevaarlijke reis hebben ondernomen voor een betere toekomst in vrijheid. Zonder dat te romantiseren, niet iedereen is lief en aardig. Maar ik heb zoveel mensen ontmoet als Nour, die een verschrikkelijke oversteek maakte, en hier nu het hart van de vrijwilligers is, als I die apetrots zijn pasgeboren dochter laat zien, als x die ontsnapt is aan de dood en mag blijven, als y die een nieuw leven gaat bouwen voor haarzelf en haar kinderen. Op het moment dat ze hier aankwamen werden ze niet opeens een van de stereotypen beelden die rondgaan: of arm, zielig en tot niets in staat, of heilig en geweldig, of crimineel, of alleen maar slachtoffer en allemaal getraumatiseerd. Geen van die beelden doet recht aan mensen. Als je gevlucht bent, ben je niet alleen nog maar vluchteling. Een ervaring, die je zeer kan tekenen, wordt niet opeens je enige identiteit.

En ook hier, net als in Nederland, staan er mensen op die gewoon gaan doen. Gewoon doen wat vandaag nodig en goed is. Mensen die hier naar toe gekomen zijn, op de vlucht of niet, mensen die hun leven lang op dit eiland wonen, en mensen die komen omdat ze geloven dat het kwaad voor niemand het laatste woord mag hebben.

Vlak voor ik hier naar toe ging, zei ik dat zo (zie video). En ondanks alles wat er in de wereld gebeurt, en het soms, voor mij, echt worstelen is met de grote boze buitenwereld, geloof ik er nog steeds oprecht in. Kijk naar wat mensen voor elkaar doen, laat je inspireren, doe mee en zeg niet dat mensen niet meer naar elkaar omkijken. Echt, dat is niet waar.

Fragment uit
https://lnkd.in/e6WSjJkK

Ik zag een man die zo blij was dat hij de zon kon aansteken. Hij mocht blijven, anders was hij vermoord.

Ik zag een gezin in paniek. Een fout in de procedure, beslissing negatief. Wat te doen? op Lesbos in beroep, met risico eiland nooit meer af te komen op een andere manier dan deportatie? Of naar Athene gaan met groot risico om op straat te belanden.

Ik zag een lieve piepkleine baby, ouders wachten op beslissing. Een baby… 

ik zag nog zoveel meer mensen. Met verhalen. Op zoek naar veiligheid. Die niets liever willen dan werken en een bestaan opbouwen. 

En onze ministerraad geeft intussen fiat aan strengste asielbeleid ooit. Luistert naar niemand, leest blijkbaar geen rapporten. 

En veroordeelt vele mensen daarmee tot pushbacks, geweld, marteling en sterven in een woestijn. Tot wachten en gezien worden als criminelen.

ik kijk over de Middellandse zee, de boot van de kustwacht vertrekt. En weet even niet waar ik het zoeken moet.

Gelukkig zijn er clubs als Fenix – Humanitarian Legal Aid en anderen die dat doen wat hoop geeft. Het goede, vandaag en morgen. Daar trek ik me aan op.

Maar beste ministerraad, willen jullie nu echt zo de geschiedenis in?

Ik zou zo graag een hoopvol verhaal schrijven. Zo één waar je je aan op kan trekken. Waar je je aan kan laven als je het even niet meer ziet, hoe dat nou verder moet deze wereld. Dat je kunt lezen in de lentezon en met de eerste bloeiende bomen om je heen.

Ik zou zo graag zeggen: het komt goed. Ooit dringt door hoe we elkaar nodig hebben. Hoe er ruimte zat is voor iedereen. Hoe mooi en leuk het is om keer op keer een ander te ontmoeten die in niets op je lijkt te lijken tot de je ontdekt dat dat niet waar is. Hoe we ten diepste gelijk zijn.

Ik zou zo graag boze mannen die besluiten nemen die gewoon, ik zeg het maar hardop, misdadig zijn, evil, zien verdwijnen. Want wat ze ook zeggen en doen, het breekt, slaat kapot, is onaanvaardbaar.

Ik zou zo graag dat niemand hoeft te vluchten om wat voor reden dan ook. En als het dan moet en je komt hier aan, dat je dan welkom wordt geheten. Welkom, rust uit van je gevaarlijke reis. En niet zoals nu  hoogzwanger met kinderen en man en nog een gezin met een baby in een vieze volle container wordt gestopt.

Ik zou zo graag dat het iedereen kan schelen. Kan schelen wat er gebeurt.
Ik zou zo graag willen dat we allemaal niet alleen heel veel vinden, schrijven, uitspreken, maar vooral veel doen.

Want als we massaal gaan doen, zeggen dat dit zo niet kan, zo niet mag.

Dan houden we de hoop levend.

Als we kijken naar de mensen die het gewoon gaan doen, of het nu hier is op Lesbos of in Nederland of waar dan ook, en dan zelf zeggen: hé wat kan ik doen?

Dan, ja, dan is er een hoopvol verhaal. Want daar begint het. Daar is de basis. In die ene vraag: wat kan ik doen? En dat dan gaan doen. Alleen of samen. Soms met  de moed der wanhoop. Maar toch. Dan begint er iets,

Tussen de bloeiende bomen in de lentezon.

met Luiza Vinhal,Lily Davies

Eigenlijk zou ik die zin ergens met grote letters op willen schilderen. Want daar gaat het om. De essentie van wat mensen hier zoeken, waarom ze een zee oversteken, door onveilige landen trekken.

Ontberingen doorstaan die onvoorstelbaar gruwelijk zijn. Ik leerde vandaag een nieuw woord: scar mapping, een overzicht van alle littekens en andere tekenen van foltering/ mishandeling. Omdat mensen die niet mogen laten zien tijden het interview hebben ze foto’s of een overzicht nodig van hun verwondingen. Ook dat is de onzichtbare werkelijkheid hier.

Welk woord geef je aan zoiets? “Dark” zegt een van de Fenix collegae. De aardige jongen uit West Afrika heeft een doorverwijzing nodig van Fenix om zo’n mapping te laten maken. Weer zo’n moment dat het abnormale, dat wat niet zou moeten bestaan “normaal” wordt. Het versterkt hun dossier.

Even later komt een lange aardige man op ons toelopen. Hij trilt. Zijn adem zit hoog, tranen dichtbij. Maar ik heb nog bijna nooit iemand gezien die zo ongelofelijk opgelucht is, hij kan de zon aansteken met zijn vreugde. “I don’t know what to say” hij is even stil terwijl hij probeert te kalmeren maar het is te groot en overweldigend. “I am so so happy” We kijken naar hem. Overdonderd, ook door het even voelen hoeveel spanning dit proces hier geeft en hoeveel opluchting. Als het ventiel van de snelkookpan.Hij lacht, je kunt zijn opluchting aanraken.

Fenix heeft deze man, ook uit West Afrika gekomen,helemaal over land, ( kijk even op de kaart door welke landen je dan moet en wat dat betekent, zeker voor deze meneer uit een zgn “vulnerable”groep) geholpen met zijn procedure. Het is zo belangrijk dat mensen zo gedetailleerd mogelijk zijn. Wat is er aan de hand in land van herkomst, waarom zijn ze gevlucht, hebben er bewijsstukken van? Fenix bereidt mensen voor. Zeker voor mensen uit zogenaamde veilige landen maar wel komend uit hele onvelige situaties is die voorbereiding cruciaal. Hij kan niet ophouden iedereen te bedanken Het vraagt eigenlijk om een feestje, maar dat kan niet, dus ga ik op zoek naar de rol met koekjes.

’s Middags kom ik hem tegen in Mitilini. Hij heeft een bril op en loopt met nieuwe energie door de straat. Ik herken hem bijna niet. Hij houdt me staande. Vertelt aan zijn vriend dat Fenix hem geholpen heeft. Bedankt nog een keer (voor de duidelijkheid, ik heb niks gedaan, dit is het werk van de indrukwekkende staf van Fenix) en zegt nog een keer hoe blij hij is. “Wat ga je nu doen?” vraag ik “Als je je paspoort hebt (dat duurt nog een poosje) , hij kijkt me aan “I am safe now, that is all that matters!”

Als je in een gesprek zit over vluchtelingen. Over migratie. Neem dit dan mee. Dat wat we allemaal ten diepste willen en nodig hebben is veilig zijn. Veilig in onszelf, in relaties en in het land waar je woont. Zo simpel is het. En zo groot. De meneer danst bijna de straat uit. Alle ontberingen vallen even weg. “I am safe now, that is all that matters”

Be kind.

Het bijzondere aan een sabbatical op Lesbos is dat het twee kanten heeft. Het leven op een eiland waar geen haast is, eenvoudig, de mensen vriendelijk. Het is vallen in een warm bad en bewegen van niemand kennen naar een kring van mensen die oprecht aardig zijn. Een weten dat je elkaar nodig hebt en/of aardig vindt dat niet bepaald wordt door allemaal agenda’s. Het is voor mij nu op mijn balkon zitten, het is eigenlijk net te koud, maar het is zo mooi en de zon is wel warm.

Er slaat een klok, er blaffen honden, katten zitten elkaar achterna, en hier en daar een brommertje. En dat adembenemende uitzicht. De boze buitenwereld van Trump en Musk, van een kiezen voor eigen land eerst, het lijkt allemaal ver weg.

Tegelijk is het dichterbij dan ooit. Op 4 kilometer afstand zitten 3500 mensen in een kamp. De afgelopen dagen was het daar niet te harden zo koud afgezien van alle andere problemen. Deels zichtbaar, deels onzichtbaar. Wanhoop die zich vertaalt in proberen zaken op te eisen, maar dat werkt niet. Zelfmutilatie. Verdriet. En daarnaast die mensen die proberen te helpen. Steeds meer realiseer ik me dat wat ze als doelstelling hebben net zo noodzakelijk is als dat wat misschien niet in de doelstelling staat maar ze wel doen. Be kind.

Ik heb het nu zo vaak zien gebeuren, mensen die gespannen naar de Fenix container komen en dan ontspannen lachen als ze vetrekken. Niet omdat ze dan opeens papieren en een paspooort hebben, maar omdat ze beter weten wat ze moeten doen en omdat er oprechte aandacht was.

In Nederland zijn veel mensen bang voor wat er in de wereld gebeurt. “Waar gaan we heen. Het gaat fout. Ik kan niets doen.” Ik krijg veel van dat soort reacties.

Ik denk dat we allemaal één ding kunnen, nee zelfs moeten : be kind. Zorg voor wie op je pad komt. Er komt er niemand, ga dan op zoek. Er zijn zoveel manieren om dat te doen.

Het verspreiden van vriendelijkheid is niet alleen goed voor de ander maar ook voor jezelf. Het is niet alleen goed voor die ene, maar ook voor de samenleving. Het is het antwoord op eigenbelang en egoisme, zelfs als die verpakt is in een soort niet onderbouwd algemeen belang,

Be kind.

Doe wat goed is vandaag op de manier die jou past.

We zijn geneigd de maatschappij op te delen in problemen van doelgroepen. Te abstaheren en te meten. Maar wat we nu allemaal het hardst nodig hebben is het gevoel dat we samen verspreiden waar we voor staan.

Be kind.

Kijk voorbij je eigen angst en zie wat er dan gebeurt. Hoe op het eerste gezicht boze mensen naar je lachen, die zweem van opluchting, die lachrimpels, die eerst wat onzeker maar dan toch ontstaan. Alleen dan hebben we een weerwoord op dat alles wat ons angst aanjaagt. Dan voeden we de tegenstroom die niet gestopt kan worden..

Be kind.