Tag vluchtelingen

“Ieder jaar verdrinken er meer mensen bij het oversteken van het Kanaal. In 2024 net zo veel als in de zes jaar daarvoor samen”

We zijn in Calais. Een stad met 76.000 inwoners en 1200 politiemensen. Een stad waar iedere 48 uur een krankzinnige politie overmacht de plekken waar mensen slapen vernielt.
Pesten is dat. Kwaadaardig treiteren. Verontmenselijken. Rot op, ga weg.

Een stad waar iedereen zonder papieren dakloos is. Een stad waar mensen hoop verliezen.

Aan het eind van de middag staan we op een groot terrein. Er wordt gevoetbald. Twee jongens zitten naast de watertank, die net door de organisatie waarmee we hier zijn bij gevuld is, en wassen hun schoenen. Twee jongens kijken naar het voetballen. Aron trapt een balletje met Gabriel. Die is zo jong dat het pijn doet. Op het terrein staat een enorme keet, daarin staan tenten en slapen 400 mensen.

De was wappert aan het prikkeldraad. Een wrang beeld van hoop en wanhoop in één.

Alles wat je hier ziet is een gelaagde werkelijkheid. Dingen zien, weten wat je niet ziet, en waar je voelt dat als je je verplaatst in die jongen wiens ogen oplichten als hij met een veel te zachte bal voetbalt je dingen voelt die je helemaal niet wil voelen, te veel gehoord, gezien, meegemaakt. Nog zo jong, jonger dan mijn eigen jongens.

Het blijft raar, overdag in deze gekte rondlopen,  dat gaat best. Maar dan s avonds  in de hotelkamer daalt het besef in wat ik eigenlijk gezien heb.  En dan denk ik aan 95 amorele kamerleden en 1200 politiemannen die zinloos vernielen, en deze jongens die gewoon mens zijn net als jij en ik maar hier veroordeeld zijn tot leven tussen de troep, tot nergens welkom zijn.

Stel je eens voor hoe dat moet voelen.

De wereld is stuk. Ik kan het niet anders benoemen. Als we overal niks beters kunnen verzinnen dan mensen wegmeppen, boten lek steken, ja dat gebeurt hier ook, sterker nog hier mag dat (in shallow water), keihard iedere 48 uur hun spullen vernietigen, het is onmenselijk. En het wordt alleen maar erger.

Normaal zou ik nu een lofrede beginnen op de organisaties hier. En die verdienen dat ook, want  wat een lef en moed om hier tegen de klippen op mensen te voorzien van water, eten, electra, kleren, omdat ze dat anders NIET hebben.

Maar vandaag loopt walgelijke Nederlandse wetgeving parallel aan walgelijke Franse realiteit. Dat maakt onuitsprekelijk verdrietig.

Het is onaanvaardbaar.
Punt.

Lianne Engelkes Manou Zonderland 🌎🌍🌏 Aron Bosman Dirk Kome Bart Driessen Haella Stichting Fred Foundation

Elise Kant, directeur van Haella kwam op bezoek.

Uitgesproken en begeesterd, een handen-uit-de-mouwen-steker.

Tijdens een sabbatical op Lesbos zag zij nieuw elan bij jonge vrijwilligers die haar moed gaf. De in de filantropie veel gebruikte Theory of Change kan wat haar betreft bij het grofvuil want mislukken mag bij projectfinanciering.

De overheid heeft zij niet nodig voor haar plannen. Sterker nog, toen die wilden meezeilen op het succes van het kleine armoedefonds stuurde ze die het bos in.

Ze werd uitgeroepen tot de meest invloedrijke professional in de Nederlandse filantropie. Luister en begrijp waarom….

https://app.springcast.fm/20328/22-elise-kant

De rode draad in de gesprekken van de afgelopen dagen is het ongezien blijven van problemen. Munir vertelt over Sudan, waar hij vandaan komt en waar hij met hulp van vrienden en familie een grassroots organisatie is gestart die hulp biedt aan mensen in Noord Dafur. Hij werkt nu hier in het kamp als coordinator bij een NGO. Ooit kwam hij als vluchteling aan. “Ik heb me altijd publiekelijk uitgesproken, daarom moest ik vluchten. En hoewel ik op mijn zesde , bij het begin van de burgeroorlog, zag hoe voor mijn ogen mensen werden vermoord en vrouwen werden verkracht, en hoe ik altijd door mijn afkomst heb gevoeld als minderwaardig te worden gezien, toch bloedt mijn hart voor de mensen in Sudan, en zeker in Darfur. Meer dan 20 miljoen mensen in kampen. Ik ben nu hier, kan niet terug, maar wil wel iets doen daar. Noodhulp, maar vooral mensen, vrouwen vooral, de kans geven een vak te leren.”

De noodzaak om mensen een vak te leren wordt hier vaak genoemd. Diverse initiatieven zijn ontplooid, maar lang niet genoeg. De situatie wordt ook steeds ingewikkelder. Waar Lesbos vooral wordt gezien als een grenslocatie waar mensen van weg moeten, is de vraag waarheen dan? steeds moeilijker te beantwoorden.

Het beleid gericht op het uit alle macht weren van vluchtelingen is niet alleen moreel verwerpelijk het is ook niet slim. Net zoals in Nederland is ook hier behoefte aan mensen die kunnen werken. Hier op het eiland in de horeca, en de olijfteelt. Maar met een overheid die op het vlak van training niks onderneemt en de organisaties hier die steeds moeilijker aan geld komen, is dat moeilijk. Maar, ideeen zijn er genoeg! Van barista opleidingen tot de artiest wakker maken in grote en kleine mensen.

Maar er gebeuren ook minder fraaie zaken. Vluchtelingen die worden ingehuurd om tegen een schandalig klein bedrag mee te bouwen aan het nieuwe kamp. Door een inmiddels afgetreden minister is dat kamp overig als detentie kamp aangeduid. Wanneer het open gaat, wat het nu precies is, niemand die het weet, het ligt ver van de bewoonde wereld en welke consequenties het heeft voor de NGO’s die nu in het kamp werken ook niet.

Wat ik hier zie, hoor, meemaak, sterkt me eens te meer in de gedachte dat we niet bij de pakken neer moet zitten om Trump. Vance, Musk, Faber, Wilders, Klever, om uitspraken en wanbeleid. Het is aan ons om op welke manier dan ook een tegengeluid te laten horen. Net als Munir, en net als zoveel mensen hier en overal ter wereld. Remco Campert zei dat toch mooi:

Verzet begint niet met grote woorden
Verzet begint niet met grote woorden
maar met kleine daden

zoals storm met zacht geritsel in de tuin
of de kat die de kolder in zijn kop krijgt

zoals brede rivieren
met een kleine bron
verscholen in het woud

zoals een vuurzee
met dezelfde lucifer
die een sigaret aansteekt

zoals liefde met een blik
een aanraking iets wat je opvalt in een stem

jezelf een vraag stellen
daarmee begint verzet

en dan die vraag aan een ander stellen.

Munir Bassi

Als ik iets mee naar huis neem over een paar weken is het weer, nog een keer, nog dieper het besef van de veerkracht, de resilience van mensen. Daarmee moet je altijd oppassen omdat het niet aangaat om mensen bij wie dat gebroken is dan buiten spel te zetten. Maar ik bedoel: mijn ontzag voor mensen, waar Europa niet op zit te wachten maar die wel een gevaarlijke reis hebben ondernomen voor een betere toekomst in vrijheid. Zonder dat te romantiseren, niet iedereen is lief en aardig. Maar ik heb zoveel mensen ontmoet als Nour, die een verschrikkelijke oversteek maakte, en hier nu het hart van de vrijwilligers is, als I die apetrots zijn pasgeboren dochter laat zien, als x die ontsnapt is aan de dood en mag blijven, als y die een nieuw leven gaat bouwen voor haarzelf en haar kinderen. Op het moment dat ze hier aankwamen werden ze niet opeens een van de stereotypen beelden die rondgaan: of arm, zielig en tot niets in staat, of heilig en geweldig, of crimineel, of alleen maar slachtoffer en allemaal getraumatiseerd. Geen van die beelden doet recht aan mensen. Als je gevlucht bent, ben je niet alleen nog maar vluchteling. Een ervaring, die je zeer kan tekenen, wordt niet opeens je enige identiteit.

En ook hier, net als in Nederland, staan er mensen op die gewoon gaan doen. Gewoon doen wat vandaag nodig en goed is. Mensen die hier naar toe gekomen zijn, op de vlucht of niet, mensen die hun leven lang op dit eiland wonen, en mensen die komen omdat ze geloven dat het kwaad voor niemand het laatste woord mag hebben.

Vlak voor ik hier naar toe ging, zei ik dat zo (zie video). En ondanks alles wat er in de wereld gebeurt, en het soms, voor mij, echt worstelen is met de grote boze buitenwereld, geloof ik er nog steeds oprecht in. Kijk naar wat mensen voor elkaar doen, laat je inspireren, doe mee en zeg niet dat mensen niet meer naar elkaar omkijken. Echt, dat is niet waar.

Fragment uit
https://lnkd.in/e6WSjJkK

Ik was een soort optimistisch stuk aan het schrijven voor LinkedIn, toen Nour binnenkwam. De stoerste vent van Mitilini en het kamp, half Syrisch/ half Oekraïens, lieveling van alle vrijwilligers. Hij ging naast me zitten en barstte in tranen uit. Over het geweld nu in Syrië, waar zijn familie zit, en de soort van begrafenissen die nu in het kamp worden georganiseerd om mensen die overleden zijn in deze uitbarsting van geweld te gedenken. Als een klein jongetje heb ik hem getroost, voor zover dat kan dan. Mevrouw Faber heeft toch echt geen idee.

Nour Daher

Ik zag een man die zo blij was dat hij de zon kon aansteken. Hij mocht blijven, anders was hij vermoord.

Ik zag een gezin in paniek. Een fout in de procedure, beslissing negatief. Wat te doen? op Lesbos in beroep, met risico eiland nooit meer af te komen op een andere manier dan deportatie? Of naar Athene gaan met groot risico om op straat te belanden.

Ik zag een lieve piepkleine baby, ouders wachten op beslissing. Een baby… 

ik zag nog zoveel meer mensen. Met verhalen. Op zoek naar veiligheid. Die niets liever willen dan werken en een bestaan opbouwen. 

En onze ministerraad geeft intussen fiat aan strengste asielbeleid ooit. Luistert naar niemand, leest blijkbaar geen rapporten. 

En veroordeelt vele mensen daarmee tot pushbacks, geweld, marteling en sterven in een woestijn. Tot wachten en gezien worden als criminelen.

ik kijk over de Middellandse zee, de boot van de kustwacht vertrekt. En weet even niet waar ik het zoeken moet.

Gelukkig zijn er clubs als Fenix – Humanitarian Legal Aid en anderen die dat doen wat hoop geeft. Het goede, vandaag en morgen. Daar trek ik me aan op.

Maar beste ministerraad, willen jullie nu echt zo de geschiedenis in?

Wil je iets meer weten over de situatie hier en wat Fenix er aan doet? In dit korte filmpje leg ik het uit.
Fenix – Humanitarian Legal Aid Haella Stichting

Ik zou zo graag een hoopvol verhaal schrijven. Zo één waar je je aan op kan trekken. Waar je je aan kan laven als je het even niet meer ziet, hoe dat nou verder moet deze wereld. Dat je kunt lezen in de lentezon en met de eerste bloeiende bomen om je heen.

Ik zou zo graag zeggen: het komt goed. Ooit dringt door hoe we elkaar nodig hebben. Hoe er ruimte zat is voor iedereen. Hoe mooi en leuk het is om keer op keer een ander te ontmoeten die in niets op je lijkt te lijken tot de je ontdekt dat dat niet waar is. Hoe we ten diepste gelijk zijn.

Ik zou zo graag boze mannen die besluiten nemen die gewoon, ik zeg het maar hardop, misdadig zijn, evil, zien verdwijnen. Want wat ze ook zeggen en doen, het breekt, slaat kapot, is onaanvaardbaar.

Ik zou zo graag dat niemand hoeft te vluchten om wat voor reden dan ook. En als het dan moet en je komt hier aan, dat je dan welkom wordt geheten. Welkom, rust uit van je gevaarlijke reis. En niet zoals nu  hoogzwanger met kinderen en man en nog een gezin met een baby in een vieze volle container wordt gestopt.

Ik zou zo graag dat het iedereen kan schelen. Kan schelen wat er gebeurt.
Ik zou zo graag willen dat we allemaal niet alleen heel veel vinden, schrijven, uitspreken, maar vooral veel doen.

Want als we massaal gaan doen, zeggen dat dit zo niet kan, zo niet mag.

Dan houden we de hoop levend.

Als we kijken naar de mensen die het gewoon gaan doen, of het nu hier is op Lesbos of in Nederland of waar dan ook, en dan zelf zeggen: hé wat kan ik doen?

Dan, ja, dan is er een hoopvol verhaal. Want daar begint het. Daar is de basis. In die ene vraag: wat kan ik doen? En dat dan gaan doen. Alleen of samen. Soms met  de moed der wanhoop. Maar toch. Dan begint er iets,

Tussen de bloeiende bomen in de lentezon.

met Luiza Vinhal,Lily Davies

Eigenlijk zou ik die zin ergens met grote letters op willen schilderen. Want daar gaat het om. De essentie van wat mensen hier zoeken, waarom ze een zee oversteken, door onveilige landen trekken.

Ontberingen doorstaan die onvoorstelbaar gruwelijk zijn. Ik leerde vandaag een nieuw woord: scar mapping, een overzicht van alle littekens en andere tekenen van foltering/ mishandeling. Omdat mensen die niet mogen laten zien tijden het interview hebben ze foto’s of een overzicht nodig van hun verwondingen. Ook dat is de onzichtbare werkelijkheid hier.

Welk woord geef je aan zoiets? “Dark” zegt een van de Fenix collegae. De aardige jongen uit West Afrika heeft een doorverwijzing nodig van Fenix om zo’n mapping te laten maken. Weer zo’n moment dat het abnormale, dat wat niet zou moeten bestaan “normaal” wordt. Het versterkt hun dossier.

Even later komt een lange aardige man op ons toelopen. Hij trilt. Zijn adem zit hoog, tranen dichtbij. Maar ik heb nog bijna nooit iemand gezien die zo ongelofelijk opgelucht is, hij kan de zon aansteken met zijn vreugde. “I don’t know what to say” hij is even stil terwijl hij probeert te kalmeren maar het is te groot en overweldigend. “I am so so happy” We kijken naar hem. Overdonderd, ook door het even voelen hoeveel spanning dit proces hier geeft en hoeveel opluchting. Als het ventiel van de snelkookpan.Hij lacht, je kunt zijn opluchting aanraken.

Fenix heeft deze man, ook uit West Afrika gekomen,helemaal over land, ( kijk even op de kaart door welke landen je dan moet en wat dat betekent, zeker voor deze meneer uit een zgn “vulnerable”groep) geholpen met zijn procedure. Het is zo belangrijk dat mensen zo gedetailleerd mogelijk zijn. Wat is er aan de hand in land van herkomst, waarom zijn ze gevlucht, hebben er bewijsstukken van? Fenix bereidt mensen voor. Zeker voor mensen uit zogenaamde veilige landen maar wel komend uit hele onvelige situaties is die voorbereiding cruciaal. Hij kan niet ophouden iedereen te bedanken Het vraagt eigenlijk om een feestje, maar dat kan niet, dus ga ik op zoek naar de rol met koekjes.

’s Middags kom ik hem tegen in Mitilini. Hij heeft een bril op en loopt met nieuwe energie door de straat. Ik herken hem bijna niet. Hij houdt me staande. Vertelt aan zijn vriend dat Fenix hem geholpen heeft. Bedankt nog een keer (voor de duidelijkheid, ik heb niks gedaan, dit is het werk van de indrukwekkende staf van Fenix) en zegt nog een keer hoe blij hij is. “Wat ga je nu doen?” vraag ik “Als je je paspoort hebt (dat duurt nog een poosje) , hij kijkt me aan “I am safe now, that is all that matters!”

Als je in een gesprek zit over vluchtelingen. Over migratie. Neem dit dan mee. Dat wat we allemaal ten diepste willen en nodig hebben is veilig zijn. Veilig in onszelf, in relaties en in het land waar je woont. Zo simpel is het. En zo groot. De meneer danst bijna de straat uit. Alle ontberingen vallen even weg. “I am safe now, that is all that matters”

Be kind.

Het bijzondere aan een sabbatical op Lesbos is dat het twee kanten heeft. Het leven op een eiland waar geen haast is, eenvoudig, de mensen vriendelijk. Het is vallen in een warm bad en bewegen van niemand kennen naar een kring van mensen die oprecht aardig zijn. Een weten dat je elkaar nodig hebt en/of aardig vindt dat niet bepaald wordt door allemaal agenda’s. Het is voor mij nu op mijn balkon zitten, het is eigenlijk net te koud, maar het is zo mooi en de zon is wel warm.

Er slaat een klok, er blaffen honden, katten zitten elkaar achterna, en hier en daar een brommertje. En dat adembenemende uitzicht. De boze buitenwereld van Trump en Musk, van een kiezen voor eigen land eerst, het lijkt allemaal ver weg.

Tegelijk is het dichterbij dan ooit. Op 4 kilometer afstand zitten 3500 mensen in een kamp. De afgelopen dagen was het daar niet te harden zo koud afgezien van alle andere problemen. Deels zichtbaar, deels onzichtbaar. Wanhoop die zich vertaalt in proberen zaken op te eisen, maar dat werkt niet. Zelfmutilatie. Verdriet. En daarnaast die mensen die proberen te helpen. Steeds meer realiseer ik me dat wat ze als doelstelling hebben net zo noodzakelijk is als dat wat misschien niet in de doelstelling staat maar ze wel doen. Be kind.

Ik heb het nu zo vaak zien gebeuren, mensen die gespannen naar de Fenix container komen en dan ontspannen lachen als ze vetrekken. Niet omdat ze dan opeens papieren en een paspooort hebben, maar omdat ze beter weten wat ze moeten doen en omdat er oprechte aandacht was.

In Nederland zijn veel mensen bang voor wat er in de wereld gebeurt. “Waar gaan we heen. Het gaat fout. Ik kan niets doen.” Ik krijg veel van dat soort reacties.

Ik denk dat we allemaal één ding kunnen, nee zelfs moeten : be kind. Zorg voor wie op je pad komt. Er komt er niemand, ga dan op zoek. Er zijn zoveel manieren om dat te doen.

Het verspreiden van vriendelijkheid is niet alleen goed voor de ander maar ook voor jezelf. Het is niet alleen goed voor die ene, maar ook voor de samenleving. Het is het antwoord op eigenbelang en egoisme, zelfs als die verpakt is in een soort niet onderbouwd algemeen belang,

Be kind.

Doe wat goed is vandaag op de manier die jou past.

We zijn geneigd de maatschappij op te delen in problemen van doelgroepen. Te abstaheren en te meten. Maar wat we nu allemaal het hardst nodig hebben is het gevoel dat we samen verspreiden waar we voor staan.

Be kind.

Kijk voorbij je eigen angst en zie wat er dan gebeurt. Hoe op het eerste gezicht boze mensen naar je lachen, die zweem van opluchting, die lachrimpels, die eerst wat onzeker maar dan toch ontstaan. Alleen dan hebben we een weerwoord op dat alles wat ons angst aanjaagt. Dan voeden we de tegenstroom die niet gestopt kan worden..

Be kind.