Tag Fenix

Eigenlijk zou ik die zin ergens met grote letters op willen schilderen. Want daar gaat het om. De essentie van wat mensen hier zoeken, waarom ze een zee oversteken, door onveilige landen trekken.

Ontberingen doorstaan die onvoorstelbaar gruwelijk zijn. Ik leerde vandaag een nieuw woord: scar mapping, een overzicht van alle littekens en andere tekenen van foltering/ mishandeling. Omdat mensen die niet mogen laten zien tijden het interview hebben ze foto’s of een overzicht nodig van hun verwondingen. Ook dat is de onzichtbare werkelijkheid hier.

Welk woord geef je aan zoiets? “Dark” zegt een van de Fenix collegae. De aardige jongen uit West Afrika heeft een doorverwijzing nodig van Fenix om zo’n mapping te laten maken. Weer zo’n moment dat het abnormale, dat wat niet zou moeten bestaan “normaal” wordt. Het versterkt hun dossier.

Even later komt een lange aardige man op ons toelopen. Hij trilt. Zijn adem zit hoog, tranen dichtbij. Maar ik heb nog bijna nooit iemand gezien die zo ongelofelijk opgelucht is, hij kan de zon aansteken met zijn vreugde. “I don’t know what to say” hij is even stil terwijl hij probeert te kalmeren maar het is te groot en overweldigend. “I am so so happy” We kijken naar hem. Overdonderd, ook door het even voelen hoeveel spanning dit proces hier geeft en hoeveel opluchting. Als het ventiel van de snelkookpan.Hij lacht, je kunt zijn opluchting aanraken.

Fenix heeft deze man, ook uit West Afrika gekomen,helemaal over land, ( kijk even op de kaart door welke landen je dan moet en wat dat betekent, zeker voor deze meneer uit een zgn “vulnerable”groep) geholpen met zijn procedure. Het is zo belangrijk dat mensen zo gedetailleerd mogelijk zijn. Wat is er aan de hand in land van herkomst, waarom zijn ze gevlucht, hebben er bewijsstukken van? Fenix bereidt mensen voor. Zeker voor mensen uit zogenaamde veilige landen maar wel komend uit hele onvelige situaties is die voorbereiding cruciaal. Hij kan niet ophouden iedereen te bedanken Het vraagt eigenlijk om een feestje, maar dat kan niet, dus ga ik op zoek naar de rol met koekjes.

’s Middags kom ik hem tegen in Mitilini. Hij heeft een bril op en loopt met nieuwe energie door de straat. Ik herken hem bijna niet. Hij houdt me staande. Vertelt aan zijn vriend dat Fenix hem geholpen heeft. Bedankt nog een keer (voor de duidelijkheid, ik heb niks gedaan, dit is het werk van de indrukwekkende staf van Fenix) en zegt nog een keer hoe blij hij is. “Wat ga je nu doen?” vraag ik “Als je je paspoort hebt (dat duurt nog een poosje) , hij kijkt me aan “I am safe now, that is all that matters!”

Als je in een gesprek zit over vluchtelingen. Over migratie. Neem dit dan mee. Dat wat we allemaal ten diepste willen en nodig hebben is veilig zijn. Veilig in onszelf, in relaties en in het land waar je woont. Zo simpel is het. En zo groot. De meneer danst bijna de straat uit. Alle ontberingen vallen even weg. “I am safe now, that is all that matters”

De wind is gaan liggen. De zon schijnt. Om 9 uur vertrekken we vanuit Mitilini naar het kamp een paar kilometer verderop. Als we binnenkomen melden we ons bij de Griekse politie. Naam, organisatie, tijd. En dan lopen we naar de container (alle NGO’s in het kamp hebben een of meerdere containers). Veel mensen zeggen gedag, veel kinderen zijn druk aan het spelen, met takken of stenen of niks. Een meisje poetst haar tanden bij de kranen op knie hoogte en zwaait alsof haar leven er vanaf hangt.

Na aankomst gaan Aron en ik op outreach. (Aankloppen bij mensen die op de lijst van pas aangekomenen staan om ze uit te nodigen voor de informatie sessie) Als er geen vertaler beschikbaar is verloopt de communicatie met behulp van een vertaal programma op de telefoon. Het is wat stroef maar niemand doet daar moeilijk over. De uitnodiging voor de info sessie over de procedure, de onzekerheid van mensen uit Syrie die maar niet weten wanneer er weer besluiten worden genomen, vragen over beroepsprocedures en het wachten op reisdocumenten, het komt allemaal langs. En steeds weer na het gesprek een vriendelijke lach. Er is connectie gemaakt, en dat merk je, heel veel mensen kennen de mensen van Fenix. Er wordt gelachen, gedag gezegd en even gevraagd hoe het gaat.

Als we terugkomen bij de container is er een meneer die duidelijk niet blij is. Het duurt te lang, hij kan niks doen. Een jongen komt langs die nog steeds geen reispapieren heeft, maar zijn vrienden allemaal al lang wel. De meesten zitten inmiddels in Athene. Marina loopt met hem mee naar de paspoort office, die ook in het kamp zit. Een andere meneer is duidelijk zenuwachtig. Zijn vrouw komt uit Sudan, voor mensen uit Sudan gaat de procedure snel. Hij komt uit een ander land, hij hoort maar niks. Ik typ een mailtje in het Engels voor hem voor de asielcommissie met de vraag om informatie. Iedere keer als eigenlijk de sessie afgelopen zou zijn komen er mensen met nog nieuwe vragen. De mensen van Fenix helpen iedereen met engelen geduld. Aan de officiele besluiten zelf kan Fenix niets doen, maar ze zorgen er wel voor dat mensen zo goed mogelijk voorbereid zijn, dat ze weten wat ze moeten doen bij het gesprek én wat ze moeten regelen als hun aanvraag wordt afgewezen. Fenix biedt ook een soort presentieplek voor de mensen die wachten. Een kop thee, koekje, aandacht, het helpt een beetje bij dat verschrikkelijke wachten.

Ik ben een paar ochtenden in de week manusje van alles. Theezetten, mailtjes typen, boodschappen doen en vooral luisteren. Ik ben hier niet aan het werk. Ik bemoei me ook niet met het beleid van Fenix. Ik ben hier op sabbatical en vrijwillig daar bij. Waar ik veel van leer. En daarnaast doe ik heel weinig. Waar ik ook veel van leer. En ik kan dingen als schrijven en nieuwe plannen verzinnen niet laten. Na vier weken lijkt Nederland heel ver weg. Dit is een soort wereld op zichzelf. Met de eigen traagheid en vriendelijkheid van een eiland waar ik.

..inmiddels Litza van het koffiezaakje vlak bij iedere dag even spreek en haar probeer af te leren mij kaneelkoekjes te geven.  En waar de mevrouw uit Somalie op krukken die me vraagt om een buskaartje vanuit het centrum van Mitilini naar het kamp vriendelijk lacht en ik een kaartje ga kopen. Geen gedoe over moet je dat wel doen? Nee, gewoon doen.

Ik krijg veel berichten dat mensen me moedig vinden om hier te zijn. Dat is niet zo Ik ben hier om na te denken, om inspiratie op te doen, en die dingen te doen die ik toch  blijk niet kunnen laten: schrijven, luisteren, leren, verzinnen. Dat is een voorrecht.

De mensen met moed dat zijn de mensen in het kamp. Die besloten huis en haard te verlaten. Met vreselijke vluchtverhalen. Die hier met hun kinderen zitten omdat een gevaarlijke oversteek over zee en aankomen in een kamp waar veel te weinig ruimte is te verkiezen was boven blijven. Zij zijn de dapperen, de mensen vol hoop, met in hun ogen het licht van vooruitkijken of de donkerte van dat niet meer kunnen. Organisaties als Fenix maken het verschil. Dat zie ik iedere dag weer.

Wil je bijdragen? Overmaken kan naar
NL40ABNA0138983186
T.n.v. Haella Stichting
ovv van:
Randen van Europa

De eerste keer dat ik op Lesbos was, vorig jaar april, was ik me, waar ik ook was op het eiland, de hele tijd bewust van het kamp, het onrecht, de problemen.

Het voelde eigenlijk heel ongemakkelijk/verdrietig, een probleem op wereldschaal weggestopt aan de rand van een eiland. Een soort knagend gevoel ik mag het hier niet leuk hebben, ook buiten het kamp. Mag ik hier eigenlijk wel zijn of doe ik aan een soort gruwel toerisme?

En lopen door het kamp was vooral een confrontatie met mijn eigen onmacht en boosheid.

Als je ergens langer bent gaan beelden kantelen. Onmacht en boosheid blijven, en dat is bij vlagen akelig en confronterend.
Tegelijk voelt het kamp iedere dag meer als een microkosmos met zijn eigen ritme van  verschillende groepen mensen.  Met een groeiende groep bekende gezichten.  De mensen van Fenix, de vertalers, de mensen uit het kamp waarvan sommigen iedere dag langskomen met hun vragen en zorgen of soms gewoon voor een praatje. Je leert namen kennen, hoopt op goede uitkomsten.  Het wordt van iets groots en ongrijpbaars tot de werkelijkheid van mensen met naam en gezicht.

De Syriërs die eindeloos moeten wachten omdat alle procedures voor mensen uit Syrië zijn stilgelegd. De jongeren zonder begeleiding wiens procedure best ingewikkeld is. Mensen die eindeloos moeten wachten op een beslissing, en daarna op reispapieren en die zo graag weg willen. En die meneer in alleen zijn trui terwijl er nog steeds een ijzig koude wind waait.

Als we om 9 uur arriveren is hij er al met zijn dochtertje. Hij heeft weer een mail gekregen dat het nog even duurt en als hij binnen 15 dagen niks gehoord heeft hij nog maar eens moet mailen. Hij is er verdrietig van.

Maar dan, vlak voor we vertrekken,  gaat Arons telefoon. De positieve beslissing is er! Voor het hele gezin.

Nu begint het wachten op papieren en reisdocumenten. Zonder die laatste mogen ze zelfs het eiland niet af. En wat dan? Maar iedereen is blij. Eerste horde genomen.

Het kamp, alle kampen zijn nog steeds een schande, de gruwelijke wind van haat is nog steeds verschrikkelijk, en ik denk diep na wat en hoe ik, wij, nu kunnen doen om dat tij te keren.

Het antwoord ligt, denk ik, ergens in de verhalen van al deze mensen. Het gezicht geven, en namen. Het is alleen nog even zoeken hoe.