Tag hoop

Ik zou zo graag een hoopvol verhaal schrijven. Zo één waar je je aan op kan trekken. Waar je je aan kan laven als je het even niet meer ziet, hoe dat nou verder moet deze wereld. Dat je kunt lezen in de lentezon en met de eerste bloeiende bomen om je heen.

Ik zou zo graag zeggen: het komt goed. Ooit dringt door hoe we elkaar nodig hebben. Hoe er ruimte zat is voor iedereen. Hoe mooi en leuk het is om keer op keer een ander te ontmoeten die in niets op je lijkt te lijken tot de je ontdekt dat dat niet waar is. Hoe we ten diepste gelijk zijn.

Ik zou zo graag boze mannen die besluiten nemen die gewoon, ik zeg het maar hardop, misdadig zijn, evil, zien verdwijnen. Want wat ze ook zeggen en doen, het breekt, slaat kapot, is onaanvaardbaar.

Ik zou zo graag dat niemand hoeft te vluchten om wat voor reden dan ook. En als het dan moet en je komt hier aan, dat je dan welkom wordt geheten. Welkom, rust uit van je gevaarlijke reis. En niet zoals nu  hoogzwanger met kinderen en man en nog een gezin met een baby in een vieze volle container wordt gestopt.

Ik zou zo graag dat het iedereen kan schelen. Kan schelen wat er gebeurt.
Ik zou zo graag willen dat we allemaal niet alleen heel veel vinden, schrijven, uitspreken, maar vooral veel doen.

Want als we massaal gaan doen, zeggen dat dit zo niet kan, zo niet mag.

Dan houden we de hoop levend.

Als we kijken naar de mensen die het gewoon gaan doen, of het nu hier is op Lesbos of in Nederland of waar dan ook, en dan zelf zeggen: hé wat kan ik doen?

Dan, ja, dan is er een hoopvol verhaal. Want daar begint het. Daar is de basis. In die ene vraag: wat kan ik doen? En dat dan gaan doen. Alleen of samen. Soms met  de moed der wanhoop. Maar toch. Dan begint er iets,

Tussen de bloeiende bomen in de lentezon.

met Luiza Vinhal,Lily Davies

Eigenlijk zou ik die zin ergens met grote letters op willen schilderen. Want daar gaat het om. De essentie van wat mensen hier zoeken, waarom ze een zee oversteken, door onveilige landen trekken.

Ontberingen doorstaan die onvoorstelbaar gruwelijk zijn. Ik leerde vandaag een nieuw woord: scar mapping, een overzicht van alle littekens en andere tekenen van foltering/ mishandeling. Omdat mensen die niet mogen laten zien tijden het interview hebben ze foto’s of een overzicht nodig van hun verwondingen. Ook dat is de onzichtbare werkelijkheid hier.

Welk woord geef je aan zoiets? “Dark” zegt een van de Fenix collegae. De aardige jongen uit West Afrika heeft een doorverwijzing nodig van Fenix om zo’n mapping te laten maken. Weer zo’n moment dat het abnormale, dat wat niet zou moeten bestaan “normaal” wordt. Het versterkt hun dossier.

Even later komt een lange aardige man op ons toelopen. Hij trilt. Zijn adem zit hoog, tranen dichtbij. Maar ik heb nog bijna nooit iemand gezien die zo ongelofelijk opgelucht is, hij kan de zon aansteken met zijn vreugde. “I don’t know what to say” hij is even stil terwijl hij probeert te kalmeren maar het is te groot en overweldigend. “I am so so happy” We kijken naar hem. Overdonderd, ook door het even voelen hoeveel spanning dit proces hier geeft en hoeveel opluchting. Als het ventiel van de snelkookpan.Hij lacht, je kunt zijn opluchting aanraken.

Fenix heeft deze man, ook uit West Afrika gekomen,helemaal over land, ( kijk even op de kaart door welke landen je dan moet en wat dat betekent, zeker voor deze meneer uit een zgn “vulnerable”groep) geholpen met zijn procedure. Het is zo belangrijk dat mensen zo gedetailleerd mogelijk zijn. Wat is er aan de hand in land van herkomst, waarom zijn ze gevlucht, hebben er bewijsstukken van? Fenix bereidt mensen voor. Zeker voor mensen uit zogenaamde veilige landen maar wel komend uit hele onvelige situaties is die voorbereiding cruciaal. Hij kan niet ophouden iedereen te bedanken Het vraagt eigenlijk om een feestje, maar dat kan niet, dus ga ik op zoek naar de rol met koekjes.

’s Middags kom ik hem tegen in Mitilini. Hij heeft een bril op en loopt met nieuwe energie door de straat. Ik herken hem bijna niet. Hij houdt me staande. Vertelt aan zijn vriend dat Fenix hem geholpen heeft. Bedankt nog een keer (voor de duidelijkheid, ik heb niks gedaan, dit is het werk van de indrukwekkende staf van Fenix) en zegt nog een keer hoe blij hij is. “Wat ga je nu doen?” vraag ik “Als je je paspoort hebt (dat duurt nog een poosje) , hij kijkt me aan “I am safe now, that is all that matters!”

Als je in een gesprek zit over vluchtelingen. Over migratie. Neem dit dan mee. Dat wat we allemaal ten diepste willen en nodig hebben is veilig zijn. Veilig in onszelf, in relaties en in het land waar je woont. Zo simpel is het. En zo groot. De meneer danst bijna de straat uit. Alle ontberingen vallen even weg. “I am safe now, that is all that matters”

De eerste keer dat ik op Lesbos was, vorig jaar april, was ik me, waar ik ook was op het eiland, de hele tijd bewust van het kamp, het onrecht, de problemen.

Het voelde eigenlijk heel ongemakkelijk/verdrietig, een probleem op wereldschaal weggestopt aan de rand van een eiland. Een soort knagend gevoel ik mag het hier niet leuk hebben, ook buiten het kamp. Mag ik hier eigenlijk wel zijn of doe ik aan een soort gruwel toerisme?

En lopen door het kamp was vooral een confrontatie met mijn eigen onmacht en boosheid.

Als je ergens langer bent gaan beelden kantelen. Onmacht en boosheid blijven, en dat is bij vlagen akelig en confronterend.
Tegelijk voelt het kamp iedere dag meer als een microkosmos met zijn eigen ritme van  verschillende groepen mensen.  Met een groeiende groep bekende gezichten.  De mensen van Fenix, de vertalers, de mensen uit het kamp waarvan sommigen iedere dag langskomen met hun vragen en zorgen of soms gewoon voor een praatje. Je leert namen kennen, hoopt op goede uitkomsten.  Het wordt van iets groots en ongrijpbaars tot de werkelijkheid van mensen met naam en gezicht.

De Syriërs die eindeloos moeten wachten omdat alle procedures voor mensen uit Syrië zijn stilgelegd. De jongeren zonder begeleiding wiens procedure best ingewikkeld is. Mensen die eindeloos moeten wachten op een beslissing, en daarna op reispapieren en die zo graag weg willen. En die meneer in alleen zijn trui terwijl er nog steeds een ijzig koude wind waait.

Als we om 9 uur arriveren is hij er al met zijn dochtertje. Hij heeft weer een mail gekregen dat het nog even duurt en als hij binnen 15 dagen niks gehoord heeft hij nog maar eens moet mailen. Hij is er verdrietig van.

Maar dan, vlak voor we vertrekken,  gaat Arons telefoon. De positieve beslissing is er! Voor het hele gezin.

Nu begint het wachten op papieren en reisdocumenten. Zonder die laatste mogen ze zelfs het eiland niet af. En wat dan? Maar iedereen is blij. Eerste horde genomen.

Het kamp, alle kampen zijn nog steeds een schande, de gruwelijke wind van haat is nog steeds verschrikkelijk, en ik denk diep na wat en hoe ik, wij, nu kunnen doen om dat tij te keren.

Het antwoord ligt, denk ik, ergens in de verhalen van al deze mensen. Het gezicht geven, en namen. Het is alleen nog even zoeken hoe.