Elise Kant, directeur van Haella kwam op bezoek.

Uitgesproken en begeesterd, een handen-uit-de-mouwen-steker.

Tijdens een sabbatical op Lesbos zag zij nieuw elan bij jonge vrijwilligers die haar moed gaf. De in de filantropie veel gebruikte Theory of Change kan wat haar betreft bij het grofvuil want mislukken mag bij projectfinanciering.

De overheid heeft zij niet nodig voor haar plannen. Sterker nog, toen die wilden meezeilen op het succes van het kleine armoedefonds stuurde ze die het bos in.

Ze werd uitgeroepen tot de meest invloedrijke professional in de Nederlandse filantropie. Luister en begrijp waarom….

https://app.springcast.fm/20328/22-elise-kant

Ik wilde vannacht een post schrijven dat grenzen dicht gelijk staat aan moord. Wat ook zo is, al is het een ongemakkelijke waarheid. Dat grenzen dicht het verlies is van elke humaniteit. Dat grenzen dicht onmenselijk is. Maar het hoeft niet meer. Niet vandaag.

Moge de komende maanden de roep om humaniteit en rechten zo hard klinken dat geen partij zich meer op deze manier uit spreekt en beweert dat de problemen in Nederland de schuld zijn van een handjevol mensen op de vlucht voor oorlog en geweld. Want dat zijn die asielzoekers. Nog geen 40.000 per jaar. Zij zijn niet schuldig. De mensen die hen de schuld geven wel, aan zondebokken zoeken, aan weglopen voor echte problemen, aan propageren dat wij beter zijn, meer rechten hebben, omdat we toevallig hier geboren zijn.

Sinds ik terug ben uit Lesbos heb ik veel mensen gesproken en ook toegesproken op diverse bijeenkomsten. Ik vind dat belangrijk en ook fijn om verhalen te vertellen en wat ik zie te delen.

Wat ik dan vaak zie is de grote moedeloosheid en het verdriet van mensen over wat er gaande is. En of ik nou vertel over de hel aan de randen van Europa of over kleine projecten in Nederland, er klinkt vaak: ik wist dit niet. Niet dat dit gaande is. En niet hoe groot de problemen zijn. Maar ook niet hoeveel mensen zich dat aantrekken en iets gaan doen.

Het is een soort oefenen in de kunst van niet moedeloos worden. Want moedeloos leidt tot hulpeloos tot apathie.

Waar haal jij je hoop vandaan en wat moeten we doen om de hoop vast te houden? Die vraag krijg ik steeds vaker en het lijkt met de week prangender te worden.

Er is geen standaard antwoord. Maar er zijn wel dingen waarvan ik geleerd heb dat ze helpen.

1. Kijk naar wat er wél gebeurt. Al die mensen die gaan doen.Waar dan ook, hoe dan ook. Het zijn er echt zo ontzettend veel!

2. Draag financieel bij aan initiatieven op plekken waar nu nood is. Nu is het moment. Geef aan de laatste clubs in Gaza, geef aan organisaties die menselijkheid proberen te bewaren in de hel langs de randen van Europa, steun het kleine buurt initiatief dat mensen helpt die door niemand worden gezien.etc. En vertrouw ze.

3. Verdrink niet in uitzoomen naar grote onoplosbare systemische problemen waarvan je het gevoel hebt dat je er niks aan kan doen. Kijk naar nu, nu kun je iets doen, heel klein of misschien toch groot. Het mag in kleine stappen. Dat is altijd meer dan niets.

4. Laat je informeren. Ook als je het nieuws niet meer aan kunt zien. Al is het maar op één onderwerp dat het dichtst aan je hart ligt.

5. Sluit je aan bij de mensen die al iets doen. Dat voelt veel minder alleen. Er zijn zoveel mensen die al begonnen zijn, overal zijn mensen nodig. Zelfs als je weinig tijd hebt, er is altijd wel iets dat je kunt doen

6. Teken petities, loop morgen mee met de Rode lijn in Den Haag en volgende week met de Straat op! in Amsterdam. En al verandert het niet morgen de toestand in de wereld, het verandert wel je moed en je hoop, je bent niet alleen en we laten mensen zien dat het ons wel degelijk kan schelen. Morele steun is soms nog belangrijker dan financiele. Bij beide demonstraties zijn mensen van Haella, wil je niet in je uppie lopen, laat even weten dan maken we een verzamelpunt.

7. Zorg voor elkaar en voor jezelf. Deel je verdriet en frustratie en deel je hoop. Telkens weer. Je bent niet alleen, echt niet.

Ik zag een man die zo blij was dat hij de zon kon aansteken. Hij mocht blijven, anders was hij vermoord.

Ik zag een gezin in paniek. Een fout in de procedure, beslissing negatief. Wat te doen? op Lesbos in beroep, met risico eiland nooit meer af te komen op een andere manier dan deportatie? Of naar Athene gaan met groot risico om op straat te belanden.

Ik zag een lieve piepkleine baby, ouders wachten op beslissing. Een baby… 

ik zag nog zoveel meer mensen. Met verhalen. Op zoek naar veiligheid. Die niets liever willen dan werken en een bestaan opbouwen. 

En onze ministerraad geeft intussen fiat aan strengste asielbeleid ooit. Luistert naar niemand, leest blijkbaar geen rapporten. 

En veroordeelt vele mensen daarmee tot pushbacks, geweld, marteling en sterven in een woestijn. Tot wachten en gezien worden als criminelen.

ik kijk over de Middellandse zee, de boot van de kustwacht vertrekt. En weet even niet waar ik het zoeken moet.

Gelukkig zijn er clubs als Fenix – Humanitarian Legal Aid en anderen die dat doen wat hoop geeft. Het goede, vandaag en morgen. Daar trek ik me aan op.

Maar beste ministerraad, willen jullie nu echt zo de geschiedenis in?

Ik zou zo graag een hoopvol verhaal schrijven. Zo één waar je je aan op kan trekken. Waar je je aan kan laven als je het even niet meer ziet, hoe dat nou verder moet deze wereld. Dat je kunt lezen in de lentezon en met de eerste bloeiende bomen om je heen.

Ik zou zo graag zeggen: het komt goed. Ooit dringt door hoe we elkaar nodig hebben. Hoe er ruimte zat is voor iedereen. Hoe mooi en leuk het is om keer op keer een ander te ontmoeten die in niets op je lijkt te lijken tot de je ontdekt dat dat niet waar is. Hoe we ten diepste gelijk zijn.

Ik zou zo graag boze mannen die besluiten nemen die gewoon, ik zeg het maar hardop, misdadig zijn, evil, zien verdwijnen. Want wat ze ook zeggen en doen, het breekt, slaat kapot, is onaanvaardbaar.

Ik zou zo graag dat niemand hoeft te vluchten om wat voor reden dan ook. En als het dan moet en je komt hier aan, dat je dan welkom wordt geheten. Welkom, rust uit van je gevaarlijke reis. En niet zoals nu  hoogzwanger met kinderen en man en nog een gezin met een baby in een vieze volle container wordt gestopt.

Ik zou zo graag dat het iedereen kan schelen. Kan schelen wat er gebeurt.
Ik zou zo graag willen dat we allemaal niet alleen heel veel vinden, schrijven, uitspreken, maar vooral veel doen.

Want als we massaal gaan doen, zeggen dat dit zo niet kan, zo niet mag.

Dan houden we de hoop levend.

Als we kijken naar de mensen die het gewoon gaan doen, of het nu hier is op Lesbos of in Nederland of waar dan ook, en dan zelf zeggen: hé wat kan ik doen?

Dan, ja, dan is er een hoopvol verhaal. Want daar begint het. Daar is de basis. In die ene vraag: wat kan ik doen? En dat dan gaan doen. Alleen of samen. Soms met  de moed der wanhoop. Maar toch. Dan begint er iets,

Tussen de bloeiende bomen in de lentezon.

met Luiza Vinhal,Lily Davies

Ik heb een hoop shit gezien op deze wereld. Oorlogen, droogtes, hongersnoden, uitbuiting en slavernij, geweld en onderdrukking. Dat heeft mijn geloof in de goedheid van mensen af en toe flink op de proef gesteld. Maar ik wil er (na een hoop geworstel) nooit aan dat het mensen echt niks kan schelen. Altijd weer mensen gezien die opstaan, die nee zeggen, en waar ik dan niet anders mee kan dan ja tegen dat nee zeggen.

Ik keek vanmorgen hier op Lesbos uit over de Middellandse zee. Het is ijskoud. Hele hoge schuimkoppen tonen hoe hard het waait. Gisteren zijn voor de kust van Samos zes mensen verdronken. Het is intens onrechtvaardig en verdrietig.

Mijn hoop haal ik eruit dat hier mensen zijn die dat ook vinden en er uit alle macht iets proberen aan te doen.

Maar de plannen van mw Klever in Nederland vandaag tot afbraak zonder enig blijk van relevante kennis, geweten of menselijkheid, daar word ik intens verdrietig, beetje wanhopig, van. Omdat ik de mensen voor me zie die daar de dupe van zullen zijn. En ik echt niet begrijp dat dit disrespect, overboord gooien van medemenselijkheid leidend is geworden.

Mevrouw Klever, u breekt niet alleen organisaties, kennis en mensen af maar u wijst de weg naar iets wat echt niet mag : een samenleving die het uiteindelijk niks kan schelen hoe het met “de ander” gaat. Waar basis normen zijn losgelaten en vervangen door hebzucht en als het ons maar goed gaat.

Nee, gewoon nee.

En laten we uit alle macht ja zeggen tegen al die mensen en organisaties die de moed, het lef, de kennis en de passie hebben om nee te zeggen.

De eerste keer dat ik op Lesbos was, vorig jaar april, was ik me, waar ik ook was op het eiland, de hele tijd bewust van het kamp, het onrecht, de problemen.

Het voelde eigenlijk heel ongemakkelijk/verdrietig, een probleem op wereldschaal weggestopt aan de rand van een eiland. Een soort knagend gevoel ik mag het hier niet leuk hebben, ook buiten het kamp. Mag ik hier eigenlijk wel zijn of doe ik aan een soort gruwel toerisme?

En lopen door het kamp was vooral een confrontatie met mijn eigen onmacht en boosheid.

Als je ergens langer bent gaan beelden kantelen. Onmacht en boosheid blijven, en dat is bij vlagen akelig en confronterend.
Tegelijk voelt het kamp iedere dag meer als een microkosmos met zijn eigen ritme van  verschillende groepen mensen.  Met een groeiende groep bekende gezichten.  De mensen van Fenix, de vertalers, de mensen uit het kamp waarvan sommigen iedere dag langskomen met hun vragen en zorgen of soms gewoon voor een praatje. Je leert namen kennen, hoopt op goede uitkomsten.  Het wordt van iets groots en ongrijpbaars tot de werkelijkheid van mensen met naam en gezicht.

De Syriërs die eindeloos moeten wachten omdat alle procedures voor mensen uit Syrië zijn stilgelegd. De jongeren zonder begeleiding wiens procedure best ingewikkeld is. Mensen die eindeloos moeten wachten op een beslissing, en daarna op reispapieren en die zo graag weg willen. En die meneer in alleen zijn trui terwijl er nog steeds een ijzig koude wind waait.

Als we om 9 uur arriveren is hij er al met zijn dochtertje. Hij heeft weer een mail gekregen dat het nog even duurt en als hij binnen 15 dagen niks gehoord heeft hij nog maar eens moet mailen. Hij is er verdrietig van.

Maar dan, vlak voor we vertrekken,  gaat Arons telefoon. De positieve beslissing is er! Voor het hele gezin.

Nu begint het wachten op papieren en reisdocumenten. Zonder die laatste mogen ze zelfs het eiland niet af. En wat dan? Maar iedereen is blij. Eerste horde genomen.

Het kamp, alle kampen zijn nog steeds een schande, de gruwelijke wind van haat is nog steeds verschrikkelijk, en ik denk diep na wat en hoe ik, wij, nu kunnen doen om dat tij te keren.

Het antwoord ligt, denk ik, ergens in de verhalen van al deze mensen. Het gezicht geven, en namen. Het is alleen nog even zoeken hoe.

Ik zie niet zo goed. Dat is geen drama, dat even voorop. Het betekent vooral dat aan de randen en in het centrum van mijn gezichtsveld stukken ontbreken. Dat is soms wel onhandig. Als je tegen me zegt: kijk daar een vogel, mooi gebouw of wat dan ook heb ik iets meer info nodig dan “daar” en een handgebaar; ik klik tien keer op mijn muis en denk waarom doet hij het niet? om dan te bedenken: oh ja, er zal bovenaan een pop up scherm staan, ik vraag rustig om bestek hier in Griekenland omdat ik niet zie dat het naast me ligt, ik heb een hekel aan digitaal vergaderen, te veel getuur en ben erg goed in struikelen over obstakels die ik niet zie.

Boeiend er aan is dat hersenen die gaten opvullen. Ik denk dat ik alles zie, maar dat is niet waar.

Vanmorgen ging ik in het kamp dan ook languit omdat ik een grote steen niet had gezien. Niks aan de hand. Drie ontzettend lieve Afghaanse dames snelden toe en sloegen het kiezelgruis en zand van mijn kleren.

En ik dacht aan de politieke partijen die vandaag roepen het advies van de Raad van State over de asielwetten naast zich neer te leggen. Zij zien ook dingen niet. En hun hersens vullen blijkbaar ook de gaten op, maar ook niet goed. Die asielzoekers waar het over gaat , mevrouw Faber en politieke partijen, dat is de familie die we vanmorgen spraken uit Afghanistan, drie kleine kinderen en een papa en een mama, op de vlucht voor een regime waar niemand niemand in Nederland onder zou willen wonen. Het zijn de hoogzwangere moeder ook uit dat land, de man die iedere dag langskomt en hoopt dat zijn aanvraag eindelijk goed gekeurd is. Terwijl het hier zes graden is met ijskoude wind komt hij in alleen een trui langs. Zijn kindjes hebben warme kleren aan.
En drie Afghaanse vrouwen die zich ontfermen over een alleen reizend kind en die stralend dank je wel zeggen tegen ons als ze horen dat als het goed is de procedure goed af gaat lopen. (En voor alle duidelijkheid, ik doe nog niks he, ik loop mee, zet koffie, haal water en leer vooral veel )

Elke keer dat er gesproken wordt over strengste asielbeleid ooit gaat het nog minder over mensen, en nog meer over cijfers, die ook niet kloppen. Gaat het over ontbreken van moreel kader. Over niet zien én wel invullen. Over normaliseren van wat nooit normaal mag worden.

Het kamp hier, dat is geen kamp vol zieligerds en ook geen kamp vol criminelen. Het zijn duizenden mensen op zoek naar een betere toekomst, veiligheid voor henzelf en hun kinderen. 900 !! Gewone mensen, gevangen in een systeem waar ze geen enkele invloed op hebben.

Een heel eind verderop wordt een nieuw kamp gebouwd. Ver van de stad, volgens nieuwe strengere regels, met nog minder toegang voor hulporganisaties. Griekenland is de proeftuin van Europese maatregelen. Het kamp zoals het nu is, aan de zee is niks, maar het kan altijd nog erger. Dat is de wrange werkelijkheid.

Gelukkig zijn er de mensen van Fenix. Zij maken echt een verschil. Professioneel en lief, effectief en menselijk. Voor een groot deel vrijwilligers die gratis werken. Maar ze doen het met hart en ziel. En het is zo ontzettend nodig.

Meer over de politieke verdeeldheid rondom de asielwetten lees je in dit NOS-artikel.